[KURS C#] I jeszcze raz!

Poprzednio nauczyliśmy się jak przechowywać więcej obiektów w łatwy sposób. Wykorzystaliśmy do tego listę.

Jednak wyciąganie każdego elementu za pomocą liczby odpowiadającej jego pozycji nie jest zbyt wygodne. Tym bardziej kiedy chcemy to zrobić np. dla wszystkich obiektów w liście, a nie wiemy ile ich tak naprawdę w niej jest. Dlatego w tym celu nauczymy się wykorzystywać pętle czyli mechanizm w języku C# pozwalający wykonać pewne operacje kilka razy bądź dla kilku elementów. Od teraz nie będzie mieć znaczenia jak dużo kont zostało utworzonych w systemie i jak dużo klientów ma bank prowadzony przez Jacka.

Kurs w formie tekstowej nie jest tym czego szukasz? Świetnie! Bo z kodem CHCE_WIECEJ można uzyskać dostęp do kursu video uczącego podstaw języka C# 15% taniej! Kurs zawiera wiedzę z poniższego kursu i jeszcze więcej! Sprawdź na kurs-szarpania.pl!

Różne oblicza pętli

W języku C# możemy wyróżnić kilka rodzajów pętli. Ten podział nie jest sztywny i same pętle mogą być używane w różnych przypadkach. Jednak każda z nich sprawdza się najlepiej w konkretnych zastosowaniach. Zapoznajmy się więc z nimi i wybierzmy te, które najbardziej nam się przydadzą.

Od…do

Pierwszy rodzaj pętli to taka, która zazwyczaj sprawdza się kiedy chcemy w jakiś sposób przejść przez jakiś zakres liczb, np. od 1 do 10 i dla każdej z nich coś wykonać. Tym rodzajem pętli jest pętla for, której budowę przedstawię na przykładzie, który wypisze na ekranie kolejne liczby od 0 do 20:

Wszystko zaczyna się od słowa kluczowego for. Potem w nawiasie mamy kolejno utworzenie zmiennej, którą użyjemy w pętli. Nie musimy tworzyć nowej zmiennej, jednak przypadek pokazany powyżej jest tym najpowszechniejszym. Ustawiamy ją od razu na liczbę, od której będziemy liczyli. Następnie po średniku mamy warunek, który będzie sprawdzamy po każdym wykonaniu pętli. Dopóki będzie od zwracał true to kod w pętli będzie się wykonywał.

W tym wypadku pętla się będzie wykonywać dopóki wartość przechowywana w zmiennej i będzie mniejsza lub równa 20.

Po kolejnym średniku mamy zaś kod, który jakoś zmodyfikuje naszą zmienną, jest on wykonywany po uruchomieniu tego co znajduje się w pętli. W tym wypadku zwiększamy ją za każdym razem o 1. Tak więc jeżeli w naszej funkcji Main() w pliku Program.cs napiszemy:

To na ekranie zobaczymy taki wynik:

Czyli dokładnie to czego się spodziewaliśmy. Program wypisuje na ekranie liczby od 0 do 20, a więc tak jak powinien.

Dopóki…

Kolejny rodzaj pętli to taka, która będzie się wykonywać dopóki jakiś warunek jest spełniony. Różni się ona tym, że jej budowa nie sugeruje żadnego konkretnego zakresu w jakim chcemy działać. Po prostu „dopóki warunek zwraca true to działaj”. Przedstawicielem tego typu pętli jest pętla  while. Jej budowa jest bardzo prosta.

Przedstawię ją na przykładzie podobnym do poprzedniego, a więc wypisującym kolejne liczby. Jednak jak zapewne się domyślisz takie zastosowanie nie jest najczęstszym wykorzystaniem pętli while:

Mamy tutaj słowo kluczowe while  i warunek, który będzie sprawdzany za każdym razem. Jeżeli warunek od razu nie jest prawdziwy to pętla while może się nie wykonać nigdy. Efekt po zmianie poprzedniej pętli na tą powyżej będzie taki sam. Również dostaniemy na ekranie kolejne liczby od 0 do 20.

Innym, częstym zastosowaniem tego typu pętli jest np. sytuacja kiedy chcemy wysyłać jakąś wiadomość dopóki ktoś nie odpowie. Wtedy warunkiem w nawiasie będzie sprawdzenie czy dostaliśmy odpowiedź, a w pętli zawrzemy samo wysyłanie wiadomości od nas.

Dla każdego

Ostatni typ pętli jakim się zajmiemy to ten, którego prawdopodobnie będziemy używać bardzo często. Jest to pętla używana do przechodzenia po elementach wszelkich list. Tą pętlą jest pętla foreach. Pozwala ona brać kolejne wartości wpisane do listy i coś z nimi robić.

Najlepiej będzie przejść od razu do przykładu. Tutaj również pobawmy się liczbami, tym razem dodanymi do listy.

Na początku przygotowujemy sobie listę z jakimiś wartościami. To już znamy. Potem zaczyna się najważniejsze czyli pętla foreach. Znowu wszystko rozpoczyna słowo kluczowe.

Potem w nawiasach dzieje się to co odróżnia tą pętlę od pozostałych – pobieranie kolejnych elementów z listy. Tworzymy tutaj zmienną pomocniczą, do której będą wpisywane kolejne wartości z listy. I dla każdej z tych wartości możemy coś zrobić wewnątrz pętli.

Pętla foreach bierze kolejne wartości z listy, od pierwszego do ostatniego, i wpisuje je do zmiennej utworzonej w nawiasie za słowem kluczowym foreach. Zmienna ta jest dostępna wewnątrz pętli.

Wynik działania powyższego fragmentu kodu, kiedy użyjemy go tak jak poprzednich prezentuje się następująco:

Jak widać program wypisał kolejne wartości znajdujące się na liście, dla której użyliśmy pętli.

Dla każdego konta

Zobaczmy jak ten typ pętli możemy już teraz wykorzystać w naszym programie. Wróćmy do kodu, który napisaliśmy ostatnio dodają managera kont:

Mówiłem wtedy, przy okazji tej zamiany IEnumerable na IList, że już niedługo poznamy inne sposoby dobrania się do elementów listy. I tym innym sposobem jest np. poznana przed momentem pętla foreach.

Teraz zamiast wyciągać kolejne konta za pomocą indeksów możemy po prostu wszystkie je wyświetlić korzystając ze wspomnianej pętli:

Wynikiem działania tego programu jest wypisanie danych wszystkich kont na liście:

Nie do końca

Każda z pętli ma jakiś zakres w jakim działa. Nieważne czy jest to zakres liczb czy lista. Ewentualnie pętla while może bez problemu działać w nieskończoność. Jednak zdarzają się przypadki kiedy chcemy jednak przerwać działanie pętli przed tym jak zrobi to warunek podany dla tej pętli na początku. Przykładowo kiedy szukamy jakiegoś elementu na liście za pomocą pętli foreach nie mamy potrzeby szukania dalej po znalezieniu tego czego potrzebujemy. W takim wypadku możemy zastosować słowo kluczowe break, które przerywa działanie najbliższej pętli.

Poniższy przykład pokazuje jak pętla kończy się po znalezieniu wartości 11 w liście:

Jak widzisz jest tutaj dodany warunek, który sprawdza czy aktualnie wybrana liczba to 11. Jeżeli tak jest to przerywamy wykonywanie pętli, a więc na ekranie zobaczymy tylko 3 pierwsze liczby z listy:

Manager kont na całego

System bankowy zyskał poprzednio managera kont. Jednak nie jest on zbyt rozbudowany. Zawiera jedynie funkcje do dodawania kont i pobierania listy wszystkich, które są już dodane:

To co chcemy dodać aby uznać, że manager robi wszystko co nam potrzebne to kolejno:

  • Lista wszystkich kont klienta
  • Pobranie jednego konta
  • Lista klientów
  • Zamknięcie miesiąca
  • Wpłata i wypłata pieniędzy z konta

Zróbmy to więc teraz kiedy już poznaliśmy jak poruszać się po liście.

Wszystkie konta użytkownika

Częściej niż pobieranie wszystkich kont dostępnych w systemie potrzebujemy dostać wszystkie konta, które należą do jednego klienta, którego akurat obsługujemy przy okienku.

W takiej sytuacji musimy mieć możliwość wybrania takich kont w systemie. Dzięki temu, że wszystkie rodzaje kont bankowych w naszej aplikacji mają jedną wspólną klasę bazową, z której korzystamy w przypadku listy, mamy wszystkie konta w jednym miejscu – na jednej liście. Już to jest ułatwieniem. Jednak trzeba jeszcze przefiltrować wszystkie konta i wybrać te, które należą do klienta z podanymi danymi. Możemy to zrobić korzystając z pętli foreach i dodać je do pomocniczej listy, którą zwrócimy:

Dla każdego konta w liście sprawdzamy czy zapisane w nim dane właściciela pasują do tych podanych jako parametry metody. Jeżeli tak to takie konto dodajemy do listy wybranych kont. Na koniec całość zwracamy.

Jednak jest to dosyć dużo pisania jak na tak prostą czynność, prawda? Na szczęście możemy skorzystać z Linq, o którym wspomniałem poprzednio. Mamy w tej bibliotece dostępne również funkcje filtrujące dane na liście. Nam przyda się tutaj funkcja Where(), która wybiera te obiekty na liście, dla których funkcja podana jako parametr zwróci wartość true:

Powyższy kod ostatecznie daje taki sam rezultat jak poprzednio – dostajemy listę wszystkich kont spełniających warunek, w tym wypadku należących do podanego klienta.

A to jeszcze nie koniec możliwości biblioteki Linq. Dlatego jest ona często uznawana wręcz za element języka C#, bo bez niej operacje na listach były by dużo cięższe i wymagały mnóstwa powtarzającego się kodu.

Pobieranie jednego konta

Kolejna funkcja, która na pewno przyda się w naszej aplikacji bankowej to możliwość wyciągnięcia z listy kont tego jednego, które nas interesuje. Skoro konta mają swój unikatowy numer to oczywiście ten fakt wykorzystamy.

Moglibyśmy w tym miejscu korzystać z pętli foreach i w momencie kiedy podany numer będzie pasował do aktualnie sprawdzanego konta to schowamy sobie to konto do zmiennej, przerwiemy pętlę i zwrócimy zapamiętane konto:

Jednak po raz kolejny skorzystamy z bardzo pomocnej biblioteki Linq. Tym razem możemy wykorzystać funkcję Single(), która zgodnie z nazwą zwróci dokładnie jeden element z listy. Więc lepiej niech obsługa banku się nie pomyli bo funkcja będzie bezwzględna i zgłosi błąd kiedy nie znajdzie niczego albo znajdzie więcej kont z podanym numerem.

Użycie jej jest również bardzo proste i sprowadza się do przekazania delegaty, która sprawdzi czy numery konta się zgadzają:

Lista klientów

Lista klientów to coś co pozwoli nam sprawdzić ilu klientów ma nasz bank i wyszukać ich danych, w razie jakbyśmy potrzebowali wyciągnąć jakieś konto.

W tym miejscu od razu przedstawię rozwiązanie za pomocą Linq. Wykorzystamy tym razem dwie metody: Select() i Distinct().

Pierwsza z nich pozwala wybrać konkretną wartość z obiektu, który jest w liście albo np. utworzyć i zwrócić inny obiekt na podstawie danych z obiektu z listy. Więc od razu nasuwa się myśl, że dzięki temu będziemy mogli wyciągnąć imię, nazwisko i PESEL właściciela każdego konta i zwrócić je jako string, nie zwracając całego konta.

Zadaniem drugiej metody jest usunięcie wszystkich powtórzeń. Bo jeżeli klient założył kilka kont to po wykonaniu Select() jego nazwisko pojawi się kilka razy na liście klientów. Dzięki funkcji Distinct() wszystkie te powtórzenia usuniemy i dostaniemy po jednym elemencie dla każdego klienta jaki założył konto u Jacka.

Kod może wyglądać na skomplikowany, ale tak naprawdę wszystko w nim jest proste.

Bierzemy listę kont. Używamy funkcji Select(). Jako jej parametr przekazujemy funkcję, która zwróci jakąś wartość na podstawie każdego obiektu z listy kont. W tym przypadku ta funkcja zwraca nowy string sformatowany tak żeby zawierał imię, nazwisko i PESEL właściciela oddzielone od siebie znakiem |. Jest to możliwe gdyż funkcja przekazana w parametrze dostanie po kolei każdy obiekt jaki mamy w liście.

Ponieważ funkcja Select() zwraca w tym wypadku typ IEnumerable<string> to możemy zastosować od razu kolejną metodę, która usunie wszystkie powtórzenia, czyli Distinct(). Ta metoda też zwraca typ IEnumerable<string> i taki właśnie typ zwraca cała nasza funkcja do wyciągania listy wszystkich klientów banku.

Przykładowe użycie tej funkcji wygląda tak:

A jej rezultat prezentuje się następująco:

Zwróć uwagę, że na liście mieliśmy trzy konta, a funkcja zwróciła dwa wpisy. To właśnie efekt działania metody Distinct(), która usunęła powtarzający się wpis z klientem pierwszych dwóch kont.

Ćwiczenie

Spróbuj napisać funkcję, która będzie działała w ten sam sposób jak pokazana powyżej, tzn. zwracała listę klientów. Jednak nie korzystając w tym celu z funkcji z biblioteki Linq. Być może zauważysz, że ten sam efekt wymagać będzie dużo większej ilości kodu.

Zamknięcie miesiąca

Jeżeli wrócimy pamięcią do pierwszych etapów pracy nad projektem to przypomnimy sobie o tym, że Jacek chciałby móc zamykać miesiąc. Miałoby to skutkować dodaniem odsetek na kontach oszczędnościowych i pobraniem opłaty za prowadzenie konta na kontach rozliczeniowych.

W tym celu po pierwsze każdy z typów konta musi zyskać odpowiednią metodę. Konto rozliczeniowe dostanie metodę do pobierania opłaty, a konto oszczędnościowe do naliczania odsetek.

Metody te prezentują się następująco i jestem pewien, że są dla Ciebie już oczywiste bo zawierają tylko to o czym się uczyliśmy wiele razy:

Mamy więc dostępne metody AddInterest()  i TakeCharge(), które odpowiednio dodają odsetki i pobierają opłatę. Teraz chcemy ich użyć dla wszystkich kont.

Od razu nasuwa Ci się myśl o użyciu pętli foreach. I bardo dobrze, bo ją wykorzystamy.

Jednak jest pewien problem. Metody dodaliśmy osobno dla każdego typu konta, a lista trzyma je jako obiekty klasy bazowej Account, która nie posiada ani metody AddInterest(), ani TakeCharge(). Jak sobie z tym poradzić?

Tutaj z pomocą przyjdzie znowu Linq oraz dodatkowo operator is, który pozwala sprawdzić czy jakiś obiekt jest podanego przez nas typu. Dzięki is  możemy sprawdzić czy konto kryjące się pod obiektem klasy bazowej Account jest tak naprawdę typu BillingAccount czy SavingsAccount. Użycie Linq i is jest bardzo proste, a cała funkcja zamykania miesiąca prezentuje się następująco:

Mamy tutaj dwie pętle. Dla pierwszej wybieramy tylko konta oszczędnościowe, dzięki temu możemy na nich użyć metody AddInterest() z podanym w parametrze oprocentowaniem wynoszącym 4%. W drugiej zaś korzystamy tylko z kont, których rzeczywisty typ to BillingAccount. Co pozwala na użycie metody TakeCharge() pobierającej opłatę w wysokości 5zł.

Wpłata i wypłata pieniędzy

Chcąc jakoś gromadzić oszczędności przydałoby się żeby klient mógł jakoś wpłacać, a potem wypłacać pieniądze z konta. Posłuży nam do tego metoda ChangeBalance() w klasie Account:

Jednak sama w sobie jest nudna. Dodaje podaną jako parametr ilość pieniędzy do salda konta. My chcemy aby nasz manager pozwalał wykonać tą operację podając numer konta i kwotę. Osobno dla wpłaty i wypłaty konta.

Przez to, że wcześniej napisaliśmy funkcję do pobierania konta po jego numerze to teraz takie metody są dla nas czymś trywialnym. Każda z nich to ledwo dwie linijki:

Od teraz możemy dodawać do konta wpłaconą przez klienta gotówkę. Albo umożliwić mu jej wypłatę. Wystarczy, że poda numer konta i kwotę jaka ma zostać wypłacona bądź wpłacona.

Zapętliliśmy się

W końcu nasz program bankowy zawiera praktycznie wszystko czego oczekiwał od niego Jacek. Całe zaplecze jest gotowe na przyjmowanie klientów.

Jednak pozostało coś jeszcze – punkt obsługi tych klientów czyli jakiś sposób na komunikację z użytkownikiem. Tym jednak zajmiemy się już za moment w następnej części.

 

Poprzednia lekcja – lista wartości

Następna lekcja – manager banku

Spis treści

Wiesz, że możesz mnie znaleźć nie tylko na tym blogu?

Wszystkie miejsca, w których udzielam się w internecie poznacz na stronie codewin.pl.

Szukasz książek dla programistów i jednocześnie chcesz wesprzeć tego bloga? Sprawdź ofertę wydawnictwa Helion klikając w TEN LINK.

2 thoughts on “[KURS C#] I jeszcze raz!”

  1. bardzo dobry kurs! świetna robota. poleciłbyś jakieś dobre książki/strony, które w podobny sposób opisują jak pisać dobry kod? w szczególności w połączeniu z bazami danych. będzie kolejne część? bardziej zaawansowane rzeczy dla laików?
    pozdrawiam serdecznie

    1. Na początek dziękuję za miłe słowa a propo kursu :)
      Co do pozycji opisujących jak pisać lepszy kod to na pewno mogę polecić klasykę w postaci książki „Czysty kod”.
      Oprócz tego zwykle dobrym wyborem są książki wydawnictwa Apress https://www.apress.com/gp/microsoft/c-sharp?countryChanged=true
      Co do moich przyszłych materiałów to planuję takowe. Głównie skupione wokół aplikacji webowych. Zarówno dla początkujących jak i bardziej zaawansowanych. Jednak nie jest jeszcze pewne czy będą to pozycje darmowe.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *